Alicia Estévez Toranzo é Doutora en Bioloxía e Licenciada en Farmacia pola Universidade de Santiago de Compostela. Desde 1991 é catedrática de Microbioloxía na devandita universidade. Realizou estancias pre e postdoctorais na Universidade de Maryland e na Universidade de Oregón (EE. UU.) de 1980 a 1982. Foi directora do Dpto. de Microbioloxía e Parasitoloxía da Universidade de Santiago de Compostela e é coordinadora do Programa de Doutoramento en "Avances en Bioloxía Microbiana e Parasitaria" desta universidade. As súas principais liñas de investigación son: caracterización fenotípica e molecular de patóxenos bacterianos, análise epizootiolóxica, estudos moleculares de factores de virulencia de patóxenos bacterianos e desenvolvemento de estratexias para a prevención e control de enfermidades de peixes.

A Prof. Estévez Toranzo é pioneira en España da aplicación da investigación microbiolóxica dirixida a loitar contra as enfermidades de peces e a súa carreira está balizada de éxitos. É inventora de 8 patentes de uso en Acuicultura (vacinas, probióticos e procedementos de diagnóstico), participou en numerosos proxectos de investigación e desenvolvemento nacionais, europeos e Autonómicos, así como en proxectos de desenvolvemento tecnolóxico financiados por entidades públicas e privadas, mantendo ademais unha continua colaboración de asesoramento e prestación de servizos con compañías do sector veterinario e da Acuicultura.

É autora de 265 artigos, publicados en revistas científicas, así como de 21 capítulos de libros.  Dirixiu 16 Teses Doutorais, participou en comités de expertos en diferentes comisións Nacionais e Internacionais de avaliación de Proxectos e Programas, é membro do Comité editorial de revistas científicas da área de Acuicultura, formou parte do Comité científico e/ou organizador de Congresos e Reunións Científicas de Acuicultura e Microbioloxía e é membro activo de 10 Sociedades científicas.

Entre os premios recibidos cabe destacar o Premio "Jaime Ferrán" (1993) da Sociedade Española de Microbioloxía e o "Título de Excelencia Galega en Investigación" (2006) da Asociación de Empresarios galegos en Cataluña. Como recoñecemento á súa carreira investigadora excepcional, desde o ano 2014 é Académica Numeraria da Real Academia Galega (RAG) de Ciencias.

"Medidas de loita contra enfermidades de peixes"

O éxito da acuicultura moderna baséase nos grandes logros alcanzados por este sector na xestión da bioloxía das especies cultivadas, na introdución de innovacións científico-técnicas, no desenvolvemento de dietas específicas e no control da sanidade das especies cultivadas. Hoxe en día, a acuicultura xa prové máis alimento á humanidade que a pesca.

Na acuicultura, como en calquera actividade biolóxica intensiva, as enfermidades son un factor limitante da produción. Consecuentemente, a expansión da acuicultura comercial leva consigo un desenvolvemento de programas de prevención que contribúen á súa sustentabilidade.

Para poder implementar programas adecuados de prevención, é necesario en primeiro lugar identificar os axentes patóxenos, estudar a súa variabilidade antixénica e xenética e caracterizar os seus factores de virulencia.

Existen unha serie de medidas xerais de prevención ou de bioseguridade que teñen como finalidade reducir a presión de infección ou mellorar os factores ambientais que poden influír na resistencia dos peixes a enfermidades. Entre elas: adecuada manipulación e mantemento das instalacións, control da calidade sanitaria de auga e sedimentos da zona, control da alimentación dos peixes, control sanitario das importacións e movementos interrexionais de peces e ovos, modificación das condicións físico-químicas de cultivo e o control de animais salvaxes ictiófagos.

Ademais das medidas xerais de bioseguridade, a prevención baseada na estimulación do sistema inmune mediante o uso de vacinas, é un factor crucial para a saúde dos peixes e por tanto para o desenvolvemento da industria da acuicultura. A incorporación de programas de vacinación, iniciada na década dos 80, supuxo un descenso considerable do uso de antibióticos, co consecuente aumento da confianza do consumidor cara aos produtos da acuicultura.

Para o desenvolvemento dunha estratexia de vacinación exitosa hai que ter en conta os seguintes factores que están intimamente interconectados: idade dos peixes, tipo de formulación vacunal e método ou ruta de inmunización. A maioría das vacinas comerciais utilizadas en acuicultura son administradas por baño ou por inxección. Entre os novos retos en investigación neste campo destacan o desenvolvemento de vacinas vivas atenuadas e o vacúas ADN, a pesar das súas restricións legais especialmente en Europa.

A implementación de programas de vacinación presenta claros beneficios económicos para a industria mellorando ademais a súa imaxe de fronte ao consumidor ao ofrecer un produto de elevada calidade sanitaria e ser empresas respectuosas co medio ambiente.

Para coñecer a información completa deste Ciclo de conferencias, pica aquí.